कितनी दफा बोला था

कितनी दफा कहा था

पर तुमने मेरी एक न सुनी मेरी

अब तुम तो जन्नत के मजे ले रहे होऔर में

यहा तुम्हे याद कर कर के बिलख रही हूं

गलती मेरी थी

मुझे तुमसे प्यार नहीं करना चाहिए़ था

और प्यार किया तो किया पर मैंने तो शादी करके उससे भी बड़ी गलती करली..

तुम्हारे साथ रहेनाहसना गाना जीनातुमपे मरना

वक्त के हरएक पल को जीभर के जीना

सब कुछ मेरी आदत बन गया था

और तुम मेरी इबाबत..
कितने वादे और सोगाते किये थे मुझसे

पर एक बार भी यह नहीं बताया की में जा रहा हूं

हमेंशा के लिऐक्यों चले गए तुम !

इतनी भी क्या जल्दी थी !

(मेंटल वॉर्ड के भीतर कोने में पड़ी थी इक डायरीउसमें लिखी कविता के साथ उस दिन कविता को मेंने पहेली बार देखा – मेरी प्रेक्टिस का आज पहला दिन था)
~ Dr.Hiral Jagad(Clinical Psychologist)

थोड़ा नमक

थोड़ा तीखापन

थोड़ा सा मसाला

थोड़ा वक्त

उसमें मिलाकर

कच्ची केरी पड़ती है आचार में

और धीरे धीरे वो
भोजन का

एक हिस्सा बन

जाता है

उसी तरह से

थोड़ा सा ख्याल

थोड़ा सा मसला

थोड़ा अपनापन

और

थोडी सी मोहब्बत

मिलाकर आपने

हमारे जीवन का

स्वाद बदल

दिया है

– हीर 
Dr Hiral Jagad(Bhavnagar)

थोड़ा सा प्यार

Tum ho kamaalTum bemisaalTum lajawab ho… Aisha
આઇશા, આશા, આરઝુ, એની જેવી લાખો સ્ત્રીઓ આપણી આસપાસ વસતી હશે, એને જીવન પાસેથી માત્ર જાત ચાલે એટલી હિંમત અને બીજાને ખુશ રાખી શકે એટલી તાકાત જોઇતી હોય છે એને પૂછો કે તારું સપનું શું ? તારો ફ્યુચર પ્લાન શું ? તારી બચત શું ? તારે અગત્યતા શું ? તારી જાતની પ્રાયોરિટી કેટલા ટકા ? 
આ બધાના જવાબમાં એ નિશબ્દ હશે, પિતાનું “શાબાશ મારી દીકરી”, સાસુનું “વાહ બેટા”, પતિનું “સરસ”, સંતાનોનું “વાહ મમ્મી’ સાંભળવા માટે એણે આખી જિંદગીને દાવ પર લગાવી દીધી હોય છે પ્રેમ કરતા આવડે છે એને માત્ર પ્રેમ જ કરતા આવડે છે થોડું જાજુ કરતાં કેટલું નમતુ મૂકતા એને પગલાં પાડતી વખતે શીખી લીધું હોય છે, તું ઘરની વહુ અને તું આ ઘરની દીકરી છો આ બંનેની આબરુ સાચવવામાં મનનું માન સન્માન સચવાતું જ નથી, દિલ ભરાઈ જાય એટલે રોઈ પડે, અને એનાથી પણ વધુ તકલીફ થાય તો આશરો ગોતે અને કંઈ ન થાય તો મોતને નોતરી લે.
આપણી ભણેલી ગણેલી છોકરીના સામાજીકરણ થાપ ખાઈ ગયા છીએ કે એને આત્મહત્યા કરવી પડે આપણી સમાજની મર્યાદા અને સંસ્કૃતિનું માન જળવાય રહે એટલે એને જીવન ટુંકાવું પડે..ઘણી વાર સાંભળીને ધારસ્કો પડે કે દીકરીને જીવતી સળગાવી દીધી, વહુને ઢોર માર માર્યો, અને બીજું તો કેટલુંય…આપણી સંસ્કૃતિ આ છે ? 
પબ્લીક પ્લેસથી લઈને પોર્ન સુધી જાત જાતનું પ્રદર્શન કરવામાં આવે હેતુ માત્રને માત્ર પુરુષને ખુશ કરવાનો હોય છે, પુરુષ અને સ્ત્રીને પોતાની વ્યક્તિગત જવાબદારી તરીકે ખુશ રહેતા આવડે છે જો આ કામ સ્ત્રી કરી શકતી હોય તો પુરુષ કેમ નહિ ? આપણી સમજણ દિવસેને દિવસે નિમ્ન થતી જાય છે આપણું કદ ઘટી રહ્યું છે અને આપણી માનસિકતા પણ.
ગયા અઠવાડિયે બસમાં મુસાફરી કરવાની થઈ પાસેની સીટમાં બેસીને એક માણસ પોર્ન સાઈડ જોઈ રહ્યો હતો, આસપાસ બેસેલા કોઈ એક માણસથી તેને રોકી કે ટોકી ન શકાયું, કદાચ કોઈ છોકરી શોર્ટ્સ પહેરીને ચડી હોય તો હો હા થઈ ગઈ હોત, અને એમ ન થયું હોત તો કદાચ કાને કાને આડી અવળી વાતો થઈ હોત અને પેલી છોકરીની આબરુના લીરેલીરા થઈ ગયા હોત.
બળાત્કારથી લઈને છૂટાછેડા સુધી દોષારોપણ લગભગ સ્ત્રીઓ પર કરવામાં આવે છે બે પાંચ દિવસો સ્ત્રીઓની વાતો થશે, મહિલા દિવસ નિમિત્તે ઘણું બધું ઉજવાશે પણ એક સ્ત્રી પોતાની જાતને ક્યારેય ઉજવી જ નથી શકતી એ વાતની કોઈ ચર્ચા નહિ થાય આજે તમારે જમવામાં શું ખાવું છે થી લઈને એને હું આવું પહેરું તે ન ગમે, ઘરેથી ના પાડશે આવી બધી વાતની ગોઠવણ કોઈ કાર્યક્રમમાં નહિ થાય.
કોઈ વિડિયો અપલોડ કરીને તો કોઈ અપલોડ કર્યા વગર મરી રહ્યું છે, આપણે આપણી સંસ્કૃતિ અને સભ્યતા ના દંભની જેલમાં કેદ થઈને પડ્યા છીએ જ્યાં એક પિતાને એટલું બોલવાની પણ આઝાદી નથી કે લગ્ન પછી આ ઘર તારું જ છે તું બેધડક આવી શકે છે, તારે આવા માટે કોઈ તહેવાર કે વહેવાર ની જરૂર નથી.
કંકુ પગલાં થયા પછી દીકરીનો પગ એના બંને ઘરની ઉંબરની મર્યાદાને જાળવીને ક્યાંક પડતો હોય છે ( બે માંથી એક પણ ઘરની માલિકી નથી હોતી છતાં) પણ આપણા લગભગ ઘરોમાં પુરુષોનું વર્ચસ્વ સ્ત્રીઓના નામ પર.
આત્મહત્યા કોઈને કરવી પડે એવી સ્થિતિ કે પરિસ્થિતી ઊભી ન થાય તે જ અપેક્ષા. 
– ડૉ હિરલ જગડ ‘ હીર ‘ 

શબ્દની બેડી પડી છે જીભમાં, શું બોલીએ ?
ને તમે સમજી શકો નહીં મૌનમાં, શું બોલીએ ?

                                                              -રમેશ પારેખ

એને ઇમોજી ગમે અને મને ઇમોશન..એને ક્રિયા ગમે અને મને પ્રક્રિયા, એને સંકેત ગમે અને મને શબ્દ, એને સાથ ગમે અને મને સંવાદ. ફેબ્રુઆરી મહિનો પૂર જોશમાં છે 7 તારોખથી Days શરુ થશે….રોઝ ડે થી વેલેન્ટાઈન ડે સુધી ચાલતો એક પ્રેમનો પર્વ.

બે પાત્રો અને તેમાં છુપાયેલી અસંખ્ય સંવેદનાઓ. બહુ બધા કપલ્સ સાથે વાત..બે આંખો મળે અને સંબંધને પાંખો ફુટે…અંકુરીત થતો સંબંધ મધમીઠો લાગે અને આગળ જતાં  એના મુળિયા વાગે. આંખોમાં આશા, ઉન્માદ અને હેતની જગ્યાએ રાતાશ અને લાલાશ જોવા મળે. પાન પીળુ થાય, સુર્ય લાલ થાય અને સંબંધ રાતો થવા લાગે તેમાં શંકાની વાતો થવા લાગે ત્યારે સમજવું કે અંત નક્કી છે.

ગરિમા નામની યુવતી ખુબ સરળ સ્વભાવની એક ઉગતી લેખક.. એને લખવું ગમે…અભિવ્યક્ત થવુ ગમે..બીજા સાથે વાતો શેર કરીને એને મજા આવે..લોકો સાથે રહીને એને એક ઉર્જા આવે..એની આંખોમાં એક ચમક હોય કાયમ માટે..ગરિમાને પ્રેમ થયો માધવ સાથે માધવ એટલે ઉભયમુખી જીવ.એને શેર કરવુ ઓછુ અને શાંત રહેવુ વધારે ગમે..એને લોકોને સાંભળવા અને માણવા વધુ ગમે..બન્નેનૂં ટયુનીંગ લગભગ બરાબર ચાલતુ પણ ઘણી વખત ગરિમા એક્લુ અને અતડુ ફીલ કરતી, એને હમેંશા રાહ હોતી માધવના પ્રતિભાવની, પણ માધવ એના સ્વભાવ મુજબ કોઇ નાની એવી ક્યારેક પ્રતિક્રિયા  આપતો અને ક્યારેક ભુલી જતો..ક્યારેક એને જરુરી જ ન લાગતુ.

ઘણો સમય પસાર થઈ ગયો એ પછી, ગરિમા અને માધવ એ જાણે એક સમજોતો કરી લીધો કે એકબીજાની અભિવ્યક્તિની કોઇ જરુર નથી, પ્રતિસાદ કે પ્રતિઉતર કે પ્રતિક્રિયાના અભાવમાં પણ સ્વભાવ શાંત રાખીશું.. ઘણા બધા પ્રયાસો અને એકમેકની અંગત સમજદારીથી આ કામ પાર પડયુ ઘણી વાર એવુ બનતુ કે માધવને શાંત રહેવુ હોય અને ગરિમાને વાત કરવી હોય, એકને અભિભુત થવુ હોય અને બીજાને અભિપ્રેત થવુ હોય…ક્યારેક ગુસ્સે થઈ જવાય તો ક્યારેક રડી પડાઈ, ક્યારેક સાથ છોડી દેવા સુધીનો પણ વિચાર આવે અને ક્યારેક એના વગર જીવનની કલ્પના સુધ્ધા ન થાય.. આઆખી પરિસ્થિતિમાં બન્ને એકબીજાને સંભાળી લેતા, ગુસ્સો ખમી જતા, ક્યારેક નમી જતા અને આમ કેટલાય વેલેન્ટાઈન નીકળી જતા હોય છે.

સ્ત્રી અને પુરુષની રચના જ નોખી છે એક છલકાવુ અને એકને મનમાં મલકાવું.. એકને પ્રારબ્ધ ગમે અને એકને વાત્સલ્ય.. એકને પ્રતિમા – પ્રતિભા વ્હાલી અને એકને ઉષ્મા અને ગરિમા.. એક્ની આંખો જલ્દી લાલ થઈ જાય અને એકની જલ્દી ભીની..બન્ને સાથે છે પણ ઘણી વિભિન્ન્તાઓ સાથે.. જે દંપતિઓ આ વાતને ધીરે ધીરે સમજી લે છે એને માટે કાયમ પ્રેમનો જ દિવસ હોય છે.

તારીખ યાદ ન રાખી શક્તો પુરુષ તમારા ચહેરા પર શેનાથી સ્માઈલ આવે એ તો  યાદ રાખી જ લેતો હોય છે.. પોતાના શરીરને મરોડ આપીને સાચવણી કરવાનું ભુલી જતી સ્ત્રી ઘરના ખુણે ખુણાને પોતાના મમત્વથી બાંધીને રાખવુનું ચુકતી નથી. સ્ત્રી અને પુરુષ જુદા છે એટલે જ આક્રર્ષક છે અને મજા પણ એમાં જ છે.

આપને આ પ્રેમનો મહિનો ફળે એવી શુભકામનાઓ

– હિરલ મહેશભાઈ જગડ ‘હીર’

   (ભાવનગર)

મનનું રાખવામાં તન કંઇ સચવાયું નહીં
તનથી મનને વઢ પણ દેવાયું નહીં
રોજ ઉગે અને આથમે છે એનો દિવસ
પણ આમ સુરજ બનીને ચમકાયું નહીં
 ઉપરી સામે ઉભા’તા મસ્તક નમાવીને
ખોટાંને ટાણે ખોટું કહેવાયું નહીં
આબરુના ધજાગરાની અટકાયતમાં
અંતરનું ચિરહરણ થતું રોકાયું નહીં
કાલે કંઇક સારું થશે એમ ધારીને
સાલુ ! આજમાં આજ જીવાયું નહીં
આશા અને ભાષાની ગુંચવણમાં
મૌનના અવાજને સંભળાયું નહીં

– ડો. હિરલ એમ. જગડ ‘હિર’

“ખુદા તારી કસોટીની પ્રથા સારી નથી હોતી,કે સારા હોય છે એની દશા સારી નથી હોતી”
બરકત હિરાણી ‘ બેફામ ‘ સાહેબનો આ શેર ઘણું બધું કહી જાય છે…સારા લોકોની દશા સારી નથી હોતી વાતને લઈને આજે ચર્ચા કરીએ.
Fragile અને antifragileએક કે જેને કાળજીપૂર્વક રાખવાની જરૂર છે અને બીજાને નહીં
Antifragile નો એક અર્થ એવો પણ છે કે જેને ગમે તેટલા પ્રયત્નો તોડી કે ભાંગી શકતા નથી 
આપણે આપણી માનસિકતા સુખ અને સગવડ શોધે છે એને સતત ભૌતિક સવલત અને આરામની ઝંખના હોય છે…પણ આપણે હંમેશા એ જોયું છે, જાણ્યું છે અને નોંધ્યું પણ છે કે જે વ્યક્તિ પીડામાંથી તર્યો હોય એ જ પરમેશ્વરને પામ્યો હોય..જેના પર જાત – જાત સંક્રમણો આવ્યા હોય તે વ્યક્તિ જ વધુ સશકત અને મજબૂત થઈ હોય..
નાનપણથી એશો આરામ ભોગવતો વ્યક્તિ કરતાં ગરીબીમાં ઉછરેલો વધુ આકર્ષક અને સુંદર હશે..તેનામાં ખુમારી અને મહેનત હશે…તેનામાં પોતે કંઈક કર્યાનો આનંદ હશે..પોતે કંઇક પામ્યાનો ઉત્સાહ હશે.
તેના જીવનમાં આવતા વિઘ્નો તેના માટે ચુનોતી ના ચિન્હો જેવા હશે..
તેણે ખાધેલી પછડાતો થી તે વધુ નક્કર અને મજબૂત થયો હશે…
જીવનમાં કંઇક પામવા માટે કંઇક ન હોવું જરૂરી છે.
Antifragile નો અર્થ એમ નથી કે એની કેર જરૂરી નથી પણ એનો અર્થ એમ છે કે કેટલા પણ પ્રયત્નો કરીએ કેટલા પણ સ્ટ્રેસર આવે કે દબાણો આવે તે વ્યક્તિ કે વધુ મજબૂત અને ટકાઉ થશે.
તેનામાં રહેલો આત્મ વિશ્વાસ વધશે…
નાજુક અને કાળજીપૂર્વક ટ્રિટ થવા કરતાં ખડતલ અને નક્કર બને તેવું વ્યક્તિત્વ ઘડીએ.

-ડો. હિરલ એમ જગડ

પણ મને સતત એમ લાગે છે કે મારી કોઇને કદર નથી

મારુ વ્યક્તિત્વ કોઇને કામનું નથી

હું હોવ ન હોવ

કોઇને કંઇ ફર્ક પડતો નથી

આટલું બોલતાની સાથે આકાંક્ષા આયુશના ખોળામાં માથું નાખીને રડવા લાગી

આયુશ છેલ્લા બે મહિનાથી આ વાત નોટિસ કરી રહ્યો હતો  કે

આકાંક્ષા દિવસે દિવસે ઇમોશનલી વિક થઇ રહી હતી

એ વારંવાર વિચારતો કે આ એ જ છોકરી છે જે મુફટ્ટ અને બિંદાસ હતી

આ એ જ છોકરી છે જે અન્યાય સામે વિરોધ ઉઠાવવામાં ક્યારેય ફર્ક પડતો ન હતો

આ એ જ છોકરી છે જેને પાંચ લોકો હોય કે આખું પંચ,

સતાશીલ હોય કે સતાહિન સમુહ હોય

એમની સામે પોતાનો ઓપીનિયન મુક્વા

સશક્ત, સમક્ષ અને  વિવેકી હતી

આ એ જ છોકરી છે જેને જીવનના ત્રાજવે કામ અને કરિયરનો તોલમોલ કરતાં બહુ સરસ રીતે આવડતું હતું

આયુશ આ બધા બદલાવને સમજવા

એક સાયકોલોજિસ્ટને મળે છે

આકાંક્ષાના  પ્રોપર સેશન શરુ થયા..

આકાંક્ષા સાથેની પરામર્શની ગોષ્ઠીમાં મનના કેટલાંક ઝખમોનો એક્સ-રે નીક્ળ્યો

આંખોમાંથી આંસુ અને બદલાતી વર્તણુક પાછળ ક્યાં દબાયેલા આવેગો ગંધાઇ છે

તેની ઓળખાણ થઇ

નાની નાની વિગતોને કાને અને ધ્યાને લેવામાં આવી

યોગ્ય થેરાપી અને કાઉંસેલીગ કરવામાં આવ્યુ

ધીરે ધીરે આકાંક્ષા પહેલા જેવી થઇ ગઇ

રોજબરોજનો હિસાબ થાય છે પણ

રોજ ઉથલપાથલ કરતાં આપણા આવેગોનો હિસાબ મળતો નથી

આવી આપણી બીજી કેટલીક દુભાયેલી લાગણીઓ આપણા વર્તમાનને દુભાવ્યા કરે છે

આપણા માનસની કાળજી રાખીએ

આપણે જીવનમાં આવતી સમસ્યાઓથી લડવાનું છે

જીવન સાથે નહીં.

અંતનો કોળિયો :  મારી ટીકા કરો, નિંદા કરો, વખાણ કરો,

                          હજી હું જીવું છૂં લોકોને જાણ કરો.

–  ખલીલ ધનતેજવી

• ડો. હિરલ એમ. જગડ ‘ હીર’

આંખોની બહાર નીકળતું

પેલું ખારું પ્રવાહી

લાગણીઓનો દબદબો

અભિવ્યક્તિની ઓછ્પ

મનોબળની હદ

ધીરજની સરહદ

સંવેદનની સીમા

આનંદમય જીવનનો ડોળ

બધુ સહી સલામત હોવાની દીવાલ

ખાલીપાની અંદર ધરબાયેલો ખાલીપો

મનને મજબુત કરતી બધી જ દલીલો

હ્રદયની ભીતર પડેલી ઇચ્છાઓની લાશો

આબરુનો મોટો ડુંગર

ઓળંગીને બહાર આવતું હોય

ત્યારે

માયલામાં ઠેકઠેકાણે

ઉઝરડાં પડતા

હશે ને !

-ડો. હિરલ એમ. જગડ ‘ હીર’

કોરોના કાળમાં આશા અને આશાવાદ પર જ કદાચ હું અને તમે જીવી રહ્યા છીએ નહિ તો અન્ય અસંખ્ય જાણીતા અજાણ્યા લોકોની માફક આપણે કયાંંક છાપે તો કયાંક કોઈની સ્ટોરીમાં ઓમ શાંતિ સાથે ટિંગાયેલા હોત.. કોઈ એક ઉમ્મીદ કદાચ આપણેને રોજ જીવાડે છે,કાં પછી આપણી આસપાસ જેમ કાળાબજારી ચાલે છે તેમ યમપુરીમાં પણ આવી કોઈ ઘાલમેલ કરીને ઉપર પહોંચેલા આપણા સ્વજનોએ થોડા વધારે શ્વાસની વ્યવસ્થા આપણા માટે કરી હશે..નીચે શું ચાલે છે એ નથ સમજાતું ત્યાં ઉપર સાટું શું વલોપાત આદરવો..! ચલો ત્યારે મુદાની વાત પર આવીએ..

છેલ્લા થોડા દિવસો પહેલાની વાત… મારા પરિવારના ત્રણેક સભ્યોને કોરોના પોઝીટીવ આવ્યો અને ઘરના બધા સભ્યો નેગેટીવ થઈ ગયા..એક ઘેઘુર સન્નાટો મનની અંદર છાવાયેલો પણ પછી સાલુ પ્રોફેશન યાદ આવી જાય કે આપણે ગામને મનદુરસ્ત રહેવાનું કહીએ ને આપણે આમ ઢીલા પડીએ કંંઈ ભેગુ ના થાય હો..બાપુ રોજ સવારે ઉકાળા સાથે થોડુ આવું જ્ઞાન પણ ચુલે ઉકાળી લેતી અને હેમખેમ બધુ ચાલે રાખ્યુ હોમ આઈસોલેશનથી ત્રણેય સભ્યોની તબિયત સુધારા પર હતી એમની સુધરેલી તબિયત મને હકારની ઉર્જા આપતી. પણ ડર તો અંદર પેઠેલો જ રહે એ ક્યાં જવાનો ?

દસ દિવસે બાનો ફરી રિપોર્ટ કરવાનો વારો આવ્યો આર.ટી.પી.સી.આર.માં લાંબુ વેઈટિંગ હતુ અને સી.ટી.સ્કેનના ક્ષ-કિરણોને બને ત્યાં સુધી ટાળવા હતા એટલે નક્કી કર્યુ કે લોહી પરિક્ષણથી સી.આર.પી. લેવલ જોઇ લઈએ ઇંફેક્શનનો વધારો ઘટાડો જાણી લઈએ..હોસ્પિટલ પહોંચ્યા, રાશનની દુકાનની જેમ લાઈન લાગી હતી ફર્ક એટલો હતો કે આ લાઇનમાં ભુખ નહિ પણ લોકોનું દુ:ખ ઉભુ હતુ. બિમારી એ લાચારીને ચુંધવાનો એક મોકો છોડયો ન્હોતો…રાહ જોવાની હતી, ખાલી પડેલા બાંકડાઓ પર આશ અને ડિશટન્સ બન્ને રાખીને બેઠા..કેસ નોંધાવ્યો અને રિપોર્ટ કરાવા માટેની વિધિ શરુ કરી થોડા સમયની રાહ પછી બાનું થોડુ લોહી લઈ લેબ ટેકનિશયન પરિક્ષણ માટે ગયો…આ દરમ્યાન હું અને બા થોડી ઘણી વાતોએ વળગ્યા..ઉંમરના ઘસારા એમના કાનને પણ લાગ્યા હતા..એમની સાથે વાત કરવા થોડુ ઊંચુ બોલવું પડતું..પણ એમની વાતો અને એમની આંખોને સાંભળવુ સતત ગમતુંં..

કેટલોય સમય વિતી ગયો ખબર જ ના પડી..લેબમાંથી બાનો રિપોર્ટ આવી ગયો..વોર્ડબોયના હાથમાંથી લઈ મેં રિપોર્ટ જોયો..જ્યારે તમે છેક ડુંગરે પહોંચવા આવ્યા હો અને તમને ઠેસ લાગતા તમે ગબડી પડો એવી રીતે સાજા સારા બાનો ગડમથલ વાળો રિપોર્ટ જોઈ હું ગબડી પડી..બાનું જે સી.આર.પી. દસ દિવસ પહેલા ૪૨ હતુ એ આજે ૩૯૮ થઇ ગયો હતો..મનમાં કેટલાય ઉંધાચતા વિચારો આવી ગયા એ ડર અને ડરમાં બે વાર મેં એમનુ ઓક્સિજન લેવલ પણ ચેક કરી લીધુ..બા અને એમનું ઓક્સિજન લેવલ તો લેવલમાં જ હતું..પણ મારી મનોસ્થિતિ વધેલા સી.આર.પી.ને જોઈને પડી ભાંગી હતી. ડોકટર રાઉન્ડમાંથી આવે પછી આગળ શું કરવાનું તેની ખબર પડે, પણ ત્યાં સુધી શું ? મનમાં ઘણા પ્રશ્નો ઉભા થયા અને એ પ્રશ્નનો જવાબ હાથવગા તબીબ નિષ્ણાંત પાસે શોધવાનો પ્રયત્ન કર્યો..એમને રિપોર્ટ ફોરર્વડ કર્યો ફોનમાં એમના સુચન અનુસાર બાને દાખલ કરવાની, તેમના માટેના ઓક્સિજન સિલિન્ડરની અને બીજી ઘણી બધી વ્યવસ્થા મનોમન કરી રાખી..આ આખી ઘટનામાં બા તો મસ્ત જ હતા..એમના ચહેરાની રેખાઓ પર લગીરે ચિંતા ન્હોતી એ તો શાંતિ બેસીને આસપાસના દર્દીઓની પિડાને અનુભવતા હતા અને એમના માટે પ્રાર્થના કરતા હતા..આ એમનો આશાવાદ હતો.ક્યારેક ઓછું સંભળાવુ અને ઓછું સમજાવુ બહુ લાભદાયી હોય છે.

મનમાં ચિંંતા અને ઘડિયાળના કાંટા બન્ને આગળ વધતા જતા હતા..રાઉન્ડમાંથી ડોક્ટર ઓ.પી.ડી.માં પ્રવેશ્યા એક પછી એક બધા દર્દીઓનો ક્રમ શરુ કરીને એમણે એમનું કર્મ શરુ કર્યુ. બાની ફાઈલ અને આજના રિપોર્ટ બાની પહેલા જ ડોકટર પાસે નર્સ દ્વારા પહોંચી ગયા..અને પછી હું અને બા ડોકટર પાસે ગયા..ડોકટરને બાની હાલત અને રિપોર્ટ જોઇને નવાઇ લાગી એમણે લેબમાં તપાસ કરાવી અને લેબમાંથી જવાબ આવ્યો કે પ્રિંન્ટ મિસ્ટેક છે..એ રિપોર્ટનો સાચો સી.આર.પી. ૬.૮ છે મારા મનને એક્કોર હાશ અને બીજીકોરે ગુસ્સા એ દ્વંદ્ર કરી મુકયો..ડોકટર અને સ્ટાફને થોડો ઠપકો પણ દઈ દીધો પણ આ બધી ઘટનામાં બા તો સ્થિતપ્રજ્ઞ જ હતા..ડોકટરે એમની તપાસ કરીને પુછયુ કે કેવું છે તો કે ” સાહેબ, મને કાંઇ થતુ નથી, પેલા છાતીમાં ચુ..ચુ.. બોલતુ હતુ પણ હવે એવુય કંઈ નથી થતુ એટલે તમે મને ટિકડા ઓછા આપજો.” આ આખી વાત સાંંભળીને મારી આંખો રોઈ પડીને હોઠ હસી પડયા.

સૌથી ગંભીર સ્થિતી બાની હતી પણ સૌની પહેલા સાજા એ થઇ ગયા કારણ એમને જાણકારી ઓછી હતી..એમની અપેક્ષઓ ઓછી હતી..એમની પાસે હતો તો નર્યો આશાવાદ..સંધુય સારુ થૈ જાહે..નો જુસ્સો.

આસપાસ પિડાઓ જ પિડાઓ છે ત્યારે આ પ્રકારની વૃતિ આપણામાં આવે..આપણી અંંદરની પ્રકૃતિ પણ આશાવાદી થઈ જાય તેવી જ અભિલાશા.

તમે તમને અને તમારા સ્વજનોને સાચવજો.

H – Hold

O – On,

P – Pain

E – End

ડો. હિરલ જગડ

“હોય કડવાશ ભલે ઘૂંટ ભરી તો લઈએ,

આંસુઓ માફ કરો,સહેજ હસી તો લઈએ,

કાલ જે નામ લઈ આંખ થવાની જ છે બંધ,

આજ એ નામ લઈ સહેજ જીવી તો લઈએ”

– શુન્ય પાલનપુરી



વિશ્વમાં એપ્રિલના ત્રીજા શનિવારના રોજ ‘પતિ પ્રોત્સાહન દિવસ’ & ‘વિશ્વ પતિ દિવસ’ તરીકે ઉજવાય છે.

સ્ત્રી હંમેશા નાની નાની બાબતોમાં ખુશીઓ શોધતી હોય છે..સાવ નજીવો પ્રતિભાવ કે મામુલી ભેટ તેના ચેહરા પર મુસ્કાન લઈ આવતી હોય છે..તે અભિવ્યક્તિના આધારો અને આવેગોને ખાલી કરવા સહાનુભૂતિ અને શ્રોતાને ઝંખે છે…જ્યારે પુરુષ હમેંશા કંઇક વિશાળ અને મોટું કરવાના પ્રયત્નોમાં જ સતત વ્યસ્ત હોય છે..તેને આ અનુભૂતિ – લાગણીની અભિવ્યક્તિ આ બધુ બહુ આકર્ષતું નથી તે અથાક મેહનત કરી શકે છે જ્યારે તે એમ સમજે કે કોઈને તેની જરૂરિયાત છે..તેના પર જવાબદારી છે.

આપણે સ્ત્રીની વાતો સ્ત્રીના વખાણ અને સ્ત્રી પરના લખાણને માણતા જ આવ્યા છીએ. પણ એની સામે પુરુષ સાથે તેના આખા સમુદાય સાથે અન્યાય કર્યો છે..કેટલી દુ:ખદ વાત છે કે પુરુષ દ્વારા લખાયેલા અસંખ્ય સાહિત્યમાં પુરુષ નામની પ્રજાતીની કદર બહુ જવ્વલે જ કરવામાં આવે છે.આજે જ્યારે સંદર્ભ માટે શોધખોળ કરી ત્યારે કરેલ મહેનત નિષ્ફળ નીવડી.



પુરુષ એટલે શું ?

પુરુષ એટલે છપ્પનની છાતી

પુરુષ એટલે પહાડી અવાજ

પુરુષ એટલે શરીર સુખનો ભોગી

પુરુષ એટલે ઇગોમાં અટવાયેલો ખૌજી

પુરુષ એટલે સવારનું છાપુ

પુરુષ એટલે ખિસ્સામાં લીલી ખુશી ભરતો વેપારી

પુરુષ એટલે શરીરમાં દરિયો સાચવતો વીર

પુરુષ એટલે સુખની ટુંકી વ્યાખ્યા

પુરુષ એટલે હિંમતની હિમશીલા

પુરુષ એટલે પરિવારનો મોભ

પુરુષ એટલે વર્ષ ગળી ગયેલ બાળક

પુરુષ એટલે કુંટુંબનું ઇધણ

પુરુષ એટલે ક્રિકેટ જીવતો ખેલાડી

પુરુષ એટલે સંબંધોનું પિરામીડ

પુરુષ એટલે હિંમતના આંસુ સાચવતો ભડવીર

પુરુષ એટલે પૌરુષ સાચવવા ટળવળતો જીવ

પુરુષ એટલે ઘણુ બધુ

અને પુરુષ એટલે કંઇ નહિ


સુંદરતા સ્ત્રીને બક્ષી છે અને તેના સૌંદય માટે પુરુષ રચાયો છે નાલાયક હોય કે ઉંમરલાયક, સુંદર હોય કે શૂરવીર, છપ્પનની છાતી વાળો હોય કે છપ્પન કિલો વજન વાળો આ બધાને સતત એક વાત પીવરાવવામાંઆવે છે કે તું છોકરી નથી, તું કઠણ અને બાહોશ છે આ બધાથી એ જ્યારે સજ્જ થઇ જાય ત્યારે આપણો પ્રહાર ફરી શરુ થાય તારામાં લાગણી નથી, તને કોઇની ફિલિંગ્સની કદર નથી..તારામાં હ્રદય જેવું કંઇ છે જ નહિ. હવે આ ગુંચવાડામાં પુરુષ કરે તો કરે શું ?


એક પુરુષના જીવનની આ વાત બે ભાઇઓ અને એક બહેનના ભાંડળાઓમાં તે વચેટીયો..તેનુ નામ નિશાંત..એક રુઢીવાદી અને પુરુષપ્રધાન સમાજને ટેકો આપતુ આ કુંટુંબ અને એના ધારાધોરણો. વર્ષો પહેલા અનુભવ જ અભ્યાસ હતો એટલે પ્રાથમિક શિક્ષણ તો બહુ થઈ ગયુ ભાઇ અને બહેનના લગ્ન ૧૭-૧૮ વર્ષની ઉંમરે જ થવા લાગ્યા..પ્રેમા સાથે નિશાંતે પણ સહજીવન શરુ કર્યુ. નિશાંતે જે જોયુ હતુ એ અનુસર્યુ..એને પ્રેમા ખુબ ગમતી પ્રેમા હતી પણ ખુબ પ્રેમાળ પણ ઘરની અદર ખટપટ હોય કે વ્યવસાયની જડભડ હોય બધો ગુસ્સો પ્રેમા પર ઢલવાતો પહેલા શબ્દો જ પડતા હતા ધીરે ધીરે હાથ પણ ઉગામવા લાગ્યો નિશાંત..એક દિવસ કામેથી ઘરે આવતા નિશાંતનો એક નાનક્ડો અકસ્માત થાય છે તેના પગે એક ફ્રેકચર આવે છે જેને લઇને પંદર ઘરે રહ્યો અને એણે એની સગી આંખે ચકાસી લીધુ કે ઘરમાં થતી ખટપટમાં પ્રેમાનો કોઇ દોષ જ નહતો તેમ છતાં એ પ્રેમા સામે કદી કબુલી ન શક્યો. પણ તેનું વર્તન થોડા ઘણા અંશે જરૂર બદલાયુ હતુ. સમય દ્રાક્ષના વેલા માફક ચાલતો ગયો પ્રેમા અને નિશાંતને ઘરે બે દિકરીઓ જન્મી બંન્ને ખુબ સુંદર અને મોહક…જોઇને જ વ્હાલ વરસે..બંન્નેની ઉંમર કરતા વધુ સમજુ અને ઠરેલ..એક દિવસની સવારે નિશાંતઅને બંન્ને દિકરીના જીવનમાં રાત પડી ગઇ પ્રેમા હ્રદયના હુમલાથી મૃત્યુ પામી..નિશાંત સુન્ન થઇ ગયો હતો એને કંઈ જ સમજાતુ ન હતુ કે શું કરે ? પરિવારના સભ્યોએ થોડા સમય સુધી સાચવી લીધુ પણ આગળ શું ? માતા અને પિતા બંન્ને તરીકે હવે નિશાંતે તૈયાર થવાનું હતુ એને એક પુરુષની કઠોરતા છોડી એક સ્ત્રીની ઋજુતા જાણે પ્રેમાની નનામી બાંધતી વખતે જ અપનાવી લીધી હતી તે એક ઉત્તમ પિતા નહિ પણ યોગ્ય માતા પિતા તરીકે રોજેરોજ પારંગત થતો ગયો અને પ્રેમાને ન કરેલા વ્હાલને તેની કરેલ અવહેલનાને પોતાની દિકરીઓ પર પ્રેમ વરસાવીને વસુલ કરી એક વાત્સલ્યથી છલોછલ અને એક ખુબ કાબિલ દિકરીઓના પિતા તરીકે આજે તે જીવી રહ્યો છે.

એ સ્ત્રી હોય કે પુરુષ એની અંદર આવેગો તો ખદબદી રહ્યા છે આ આવેગોને આપણે યોગ્ય ઢાળ આપીને બહાર લાવવા માટેની એક દિશા શોધવાની છે.સ્ત્રી હંમેશા નાની નાની બાબતોમાં ખુશીઓ શોધતી હોય છે..સાવ નજીવો પ્રતિભાવ કે મામુલી ભેટ તેના ચેહરા પર મુસ્કાન લઈ આવતી હોય છે..તે અભિવ્યક્તિના આધારો અને આવેગોને ખાલી કરવા સહાનુભૂતિ અને શ્રોતાને ઝંખે છે…જ્યારે પુરુષ હમેંશા કંઇક વિશાળ અને મોટું કરવાના પ્રયત્નોમાં જ સતત વ્યસ્ત હોય છે..તેને આ અનુભૂતિ – લાગણીની અભિવ્યક્તિ આ બધુ બહુ આકર્ષતું નથી તે અથાક મેહનત કરી શકે છે જ્યારે તે એમ સમજે કે કોઈને તેની જરૂરિયાત છે..તેના પર જવાબદારી છે.

આમ મોટું કરવામાં હંમેશા નાનું નાનું રહી જાય છે..નાની નાની વાતોમાં અભિભૂત અને કેટલીક અભિવ્યક્તિ ન થવાથી ઘણી વાર સંબંધમાં મોટો સંઘર્ષ સર્જાય છે..એકમેકને પ્રેમાળ લાગતા પાત્રો એકબીજાને વિકરાળ લાગવા લાગે છે…અંતે સંબંધમાં રહેલો લાગણી નામનો પ્રેમ મૃત્યુ પામે છે…પતિ પત્નીના આ રોગ જોવા મળે તો છૂટાછેડા લઈ આ બીમારીનું ઓપરેશન થાય છે..! બાકીના લોકો મનથી છેડા છૂટા કરી દે છે..!


આપ સૌને આ દિવસ મુબારક અને દરેક સજીવમાં રક્ષક સ્વરુપે જીવતા એક પુરુષને વંદન.

~ ડૉ. હિરલ જગડ